Hy sinh thường là việc khó khăn nhọc nhằn; nhưng dù sao thì cũng hãy cứ hy sinh.
Khi Anita và tôi tổ chức kỷ niệm 25 năm ngày cưới, tôi đã mời những người nghe đài của tôi chia sẻ về bí quyết để có được một cuộc hôn nhân trường tồn. Các cuộc gọi của thính giả đổ về như mưa . Một số rất dí dỏm, một số mang vẻ hoài niệm sâu xa, một số lại tỏ sự nuối tiếc, và một số khác lại rất sâu sắc.
Tuy nhiên, cuộc gọi mà tôi nhớ nhất lại chỉ gói ghém trong một câu. Người gọi nói rằng: “Dĩ hòa vi quý thì vẫn là hơn”. Vâng, đó chính là bí quyết hy sinh.
Giờ đây, khi các bạn đã khám phá mười sáu bí quyết dành cho hôn nhân, thì bí quyết hy sinh này đây sẽ trở nên dễ hiểu hơn bao giờ hết. Bí quyết này bao hàm tấm gương đáng ngưỡng mộ về cuộc đời của hai ông bà Carlton và Maggie (xem chương 1) lẫn những lời lẽ hùng hồn của Thánh Kinh về hôn nhân.
Hãy nhớ lại câu chuyện của ông Carlton và tình yêu bất diệt của ông dành cho vợ là bà Maggie, cụ thể là:
• Ông Carlton ra đi kiếm việc làm để có thể chu cấp cho gia đình mình.
• Ông học cách tự nấu sữa tại nhà khi bà Maggie không có sữa để nuôi bé Tommy.
• Ông quan tâm săn sóc bà Maggie khi bà bị ung thư vú, bị gãy xương và cần sự chăm sóc nhiều hơn bao giờ hết.
• Ông tự mình giặt giũ, nấu nướng khi bà không thể làm việc được.
• Ông đến chăm nuôi bà Maggie tại Viện dưỡng lão Hy Vọng ba lần một ngày, ngồi sát bên giường bệnh của bà trên chiếc ghế bập bênh quen thuộc để cho bà được an tâm.
Cuộc đời ông Carlton chính là hiện thân của bí quyết hy sinh. Với tấm lòng thấm đượm tình bác ái, ông đã từ bỏ rất nhiều để có thể chăm sóc và hỗ trợ bà Maggie. Thật thế, sau này ông có nói rằng: “Tôi đã thề là sẽ luôn ở bên cạnh bà ấy cho tới khi cái chết chia lìa chúng tôi, và tôi đã thực hiện điều đó. Ở bên cạnh bà ấy khi bà qua đời là điêu khó khăn nhất tôi từng thực hiện, nhưng đó cũng là điều tôi trân quý nhất trong đời”. Đó chính là hy sinh – khó khăn nhưng đáng được trân quý.
Thật vậy, không gì diễn tả tình yêu rõ cho bằng đức hy sinh.
Đó chính là những gì thánh Phaolô muốn nói trong thư gửi tín hữu Êphêsô:
“Vì lòng kính sợ Đức Ki-tô, anh em hãy tùng phục lẫn nhau. Người làm vợ hãy tùng phục chồng như tùng phục Chúa, vì chồng là đầu của vợ cũng như Đức Ki-tô là đầu của Hội Thánh, chính Người là Đấng cứu chuộc Hội Thánh, thân thể của Người. Và như Hội Thánh tùng phục Đức Ki-tô thế nào, thì vợ cũng phải tùng phục chồng trong mọi sự như vậy.
Người làm chồng, hãy yêu thương vợ, như chính Đức Ki-tô yêu thương Hội Thánh và hiến mình vì Hội Thánh; như vậy, Người thánh hóa và thanh tẩy Hội Thánh bằng nước và lời hằng sống, để trước mặt Người, có một Hội Thánh xinh đẹp lộng lẫy, không tỳ ố, không vết nhăn hoặc bất cứ một khuyết điểm nào, nhưng thánh thiện và tinh tuyền. Cũng thế, chồng phải yêu vợ như yêu chính thân thể mình. Yêu vợ là yêu chính mình. Quả vậy, có ai ghét thân xác mình bao giờ; trái lại, người ta nuôi nấng và chăm sóc thân xác mình, cũng như Đức Ki-tô nuôi nấng và chăm sóc Hội Thánh, vì chúng ta là bộ phận trong thân thể của Người. Sách Thánh có lời chép rằng: Chính vì thế, người đàn ông sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai sẽ thành một xương một thịt. Mầu nhiệm này thật là cao cả. Tôi muốn nói về Đức Ki-tô và Hội Thánh.” (Ep 5, 21-32).
Một lần nữa, hôn nhân phản chiếu sự hiệp nhất giữa Chúa Giêsu Kitô và Hội Thánh của Người. Tình yêu tự hiến của Thiên Chúa chính là mẫu gương cũng như nguồn động lực dành cho chúng ta. Suy cho cùng, Thiên Chúa đã hy sinh Con Một của Người vì yêu. Đối với những ai nên duyên vợ chồng, sự hoàn thiện trong đời hệ tại ở tình yêu.
Người nữ đã được sáng tạo để trở nên trợ tá cho chồng mình. Còn người nam được tác thành để trở nên nguồn ủi an và sức mạnh cho người vợ. Hai vai trò này đều đòi hỏi đức hy sinh để hôn nhân có thể nên viên mãn. Tự nguyện từ bỏ cái tôi của mình thực chất lại giúp cho mình trở nên chính mình hơn. Một lần nữa, điều chúng ta nhắm đến không phải là trò chơi quyền lực, nhưng đúng hơn là một tình yêu nâng đỡ phối ngẫu trên đường về quê trời và trở nên chính mình hơn trên cuộc hành trình đó. Tình yêu đòi hỏi phải có hy sinh.
Thực thế, thánh Gioan Phaolô II đã luôn thúc giục người tín hữu không được xem người bạn đời của mình như là công cụ để thỏa mãn khoái lạc bản thân. Thay vào đó, kết hôn là tìm cách giúp cho người ấy được thành toàn. Kết hôn là lựa chọn làm những công việc và nói những lời nhằm mưu ích cho người phối ngẫu của mình.
Bằng nhiều cách thế, chương 6 của thư Êphêsô đã diễn tả cho thấy những thách thức dành cho người nữ thì đơn giản nhẹ nhàng hơn nhiều những gì được đòi hỏi nơi người nam. Người chồng phải yêu như chính Chúa Kitô đã yêu. Chúa Kitô đã hiến mình vì Hội Thánh. Người đã trao ban tất cả. Người tự vét rỗng chính mình. Người trút bỏ địa vị vinh quang của Người trên thiên đàng hầu trở thành phàm nhân xác đất vật hèn. Người đã chấp nhận đau khổ và tủi nhục vì yêu chúng ta. Người đã sẵn lòng chịu chết. Sự sẵn lòng đó phát xuất từ một tình yêu thâm sâu phong phú vô cùng, đến nỗi chúng ta gần như không thể hiểu thấu. Như đã nói, yêu là vui lòng chấp nhận hy sinh.
Người nam được mời gọi cũng hãy làm như vậy cho vợ mình: Như Richard (xem chương 2) đã từ bỏ vị trí danh giá là chủ tịch của một trường đại học để chăm sóc vợ mình là Mary, khi bà mắc chứng rối loạn trầm cảm do căn bệnh Alzheimer gây ra, hay như Carlton đã nguyện ý thay đổi lối sống của mình để hy sinh phục vụ Maggie khi sức khỏe của bà dần suy yếu.
Thánh Phaolô tông đồ đã mô tả tình yêu tự hiến này như sau: như người nam chăm lo cho thân xác mình thế nào thì anh cũng săn sóc vợ mình như vậy. Và ngài đặt tình yêu tự hiến ấy trên nền tảng không gì khác hơn chính là thập giá Chúa Kitô, Đấng cứu chuộc thân xác.
Thường thì chúng ta chỉ nghiệm ra được bài học này khi người bạn đời mình đang đau ốm, đang cần đến thời gian và cả lòng kiên nhẫn của chúng ta. Chỉ vào lúc tối hậu quan đầu và chúng ta làm điều nên làm – ngay cả khi không thật sự hiểu thấu – thì lúc đó chúng ta mới bắt đầu hiểu. Chỉ lúc đó tình yêu mới trổ sinh. Và cũng chỉ lúc đó chúng ta mới khám phá ra rằng, chúng ta định nghĩa bí tích như là huyền nhiệm là có lý do của nó.
Bà Beth Holtz đã sinh được bốn người con, có được chín đứa cháu, và đã kết hôn với ông Lou Holtz được bốn mươi chín năm, nhưng rồi bà lại bị chẩn đoán là mắc ung thư giai đoạn bốn. Bà phải trải qua mười ba giờ phẫu thuật, tám mươi ba cuộc xạ trị và những cơn đau khủng khiếp. Con cháu bà đã sắp xếp công việc để chăm sóc và khích lệ bà. Họ đến viếng thăm, cầu nguyện, gửi thiệp, dùng bữa với bà và liên lạc với bác sĩ để biết về bệnh tình của bà. Nói ngắn gọn, họ luôn túc trực xung quanh bà, người đã rộng lòng quảng đại chăm sóc họ và phục vụ tha nhân trong nhiều thập kỷ.
Khi giông tố đã qua và bà đã chiến thắng bệnh tật, một phóng viên hỏi bà rằng: “Thưa bà, điều quan trọng nhất mà bà đã học được từ căn bệnh ung thư của mình là gì?”
“Tôi nhận biết rằng gia đình tôi đã yêu thương tôi nhiều đến nhường nào”, bà đáp.
Khi chồng bà nghe được điều đó, ông nhận ra rằng: “Không phải là chúng tôi yêu bà ấy hơn, nhưng đúng hơn là chúng tôi đã biểu lộ tình yêu đó.” Đó chính là tình yêu hy sinh tự hiến.
Thánh Phaolô tin rằng tất cả những điều này đều thuộc về “một mầu nhiệm cao cả”. Sự hiệp nhất bí nhiệm của hôn nhân, được cắm rễ sâu trong tình yêu, đã tự biểu lộ cách hiển nhiên nhất nơi sự hy sinh thường nhật mà người nam và người nam dành cho nhau cũng như cho sự kết hiệp phu thê của họ. Một cách nào đó, cả hai đã thật sự nên một. Người nam học cách yêu như Thiên Chúa đã yêu. Người nữ mặc lấy hình ảnh của Hội Thánh trong tình yêu và sự tận hiến mà Hội Thánh dành cho Chúa Giêsu. Mức độ yêu thương được cân đo đong đếm trong sự hy sinh quên mình. Chỉ khi tự do từ bỏ cái tôi ích kỷ thì tình yêu mới thật sự hiện thân, và đây quả thật là một mầu nhiệm thâm sâu diệu vợi.
That’s what marriage is: a profound and beautiful mystery. The Church teaches this in a lovely way, in her instructions to the couple:
Đó chính là ý nghĩa của hôn nhân: một mầu nhiệm thâm sâu và đẹp đẽ. Hội Thánh đã dạy điều này một cách thật ý vị, thông qua những lời chỉ dẫn dành cho đôi vợ chồng như sau:
Và bởi vì những lời này liên hệ cách mật thiết đến những nghĩa vụ thiêng liêng như thế, cho nên thật là thích đáng khi anh chị đặt sự an toàn của đời sống hôn nhân của mình trên nguyên tắc cao đẹp là sự hy sinh chính bản thân.
Và vì thế anh chị khởi đầu đời sống hôn nhân bằng cách tự nguyện và hoàn toàn hiến dâng cuộc đời mình để mưu ích cho một đời sống sâu xa và rộng mở hơn mà hai anh chị cùng chung sống..
Từ nay trở đi, anh chị sẽ hoàn toàn thuộc trọn về nhau; anh chị sẽ nên một trong tâm tưởng và tình yêu.
Hãy luôn hy sinh cách quảng đại, dù cho có bất cứ sự gì đòi buộc anh chị phải hy sinh hầu có thể gìn giữ cuộc sống chung này.
Hy sinh thường là việc khó khăn nhọc nhằn.
Duy chỉ có tình yêu mới có thể khiến cho hy sinh trở thành gánh nhẹ nhàng, và tình yêu hoàn hảo sẽ biến hy sinh thành sự mừng vui hoan hỷ.
Đã yêu bao nhiêu thì chúng ta cũng sẵn sàng cho đi bấy nhiêu.
Và khi tình yêu được nên hoàn hảo, thì lễ tế hy sinh sẽ được nên vẹn toàn.
(Đức Tổng Giám mục William O. Brady, “Chỉ dẫn về ngày cưới”)
“Khi tình yêu được nên hoàn hảo, thì lễ tế hy sinh sẽ được nên vẹn toàn”. Thật đơn giản thay, vị thính giả gọi điện cho tôi đã đúng. “Dĩ hòa vi quý thì vẫn hơn”. Trong vô số các cuộc phỏng vấn mà tôi thực hiện nhằm viết nên cuốn sách này, tôi đã phải kinh ngạc vì rất thường xuyên, khi tôi đặt câu hỏi “Đâu là bí mật lớn nhất của hôn nhân”, thì câu trả lời lại đơn giản chỉ là “Vâng, anh/em yêu”. Quả vậy, trong Nước Thiên Chúa cũng như trong hôn nhân, tranh chấp đúng sai chẳng thể nào sánh bằng yêu thương gắn bó, nhường nhịn lẫn nhau.
Bí quyết hy sinh có thể là bí quyết ẩn chứa một sức mạnh lớn lao hơn cả. Xét cho cùng, Chúa Giêsu đã sống đức hy sinh khi Người nhập thể và khi Người chịu treo trên thập giá. Và Người vẫn còn đang hy sinh cho tất cả nơi Bí tích Thánh Thể mỗi ngày.
Lời khuyên thiết thực
Lời khuyên này cũng chỉ dành cho các ông mà thôi: Vào một ngày nhất định nào đó, bất cứ điều gì vợ mình xin, bạn cũng hãy đồng ý. Nếu bạn thấy điều gì đó có ích cho nàng, hãy cứ làm mà không cần hỏi thưa. Chỉ một ngày này thôi, bạn hãy sống bí quyết đức hy sinh này. Đừng kể cho bất cứ ai nghe những gì bạn làm. Rồi hãy ngắm xem cách mà ân huệ Chúa Thánh Thần trào dâng trong bạn, trong lúc bạn âm thầm hy sinh thời gian, tiền bạc hay thậm chí cả những mơ ước của mình để yêu thương nàng như Chúa Kitô yêu thương Hội Thánh.